20 Oct Συνέντευξη με τον Νικόλα Καρύδη, Διευθυντή του Institute for Mass Media (IMME)
Τίτλος Έργου: Γραμματισμός για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης
Φορέας Υλοποίησης: Institute for Mass Media (IMME)
Διάρκεια Έργου: 9 μήνες (Ιούνιος 2024 – Φεβρουάριος 2025)
Προϋπολογισμός: 27.593,16€
Πρόγραμμα: ‘Building a robust and democratic civic space’ (BUILD)
Πρόσκληση: Ευαισθητοποίηση και κατανόηση των δικαιωμάτων και των αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Εισαγωγή:
Στο πλαίσιο του προγράμματος BUILD, το Ινστιτούτο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (IMME) υλοποίησε το έργο «Γραμματισμός για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης», με σκοπό την ενίσχυση της κριτικής κατανόησης των ΜΜΕ και την προώθηση της ελευθερίας της ενημέρωσης στην Κύπρο. Το έργο εστιάζει στην ευαισθητοποίηση του κοινού και στην καλλιέργεια μιας πιο απαιτητικής και ενημερωμένης κουλτούρας, ιδίως μεταξύ των νέων.
Ποια ήταν η σημαντικότερη πρόκληση ή ανάγκη που επιδιώξατε να αντιμετωπίσετε με το έργο σας;
Το πεδίο και το εύρος τόσο του BUILD όσο και του CERV μας έδωσαν την ευκαιρία να εστιάσουμε σε μια πτυχή της δημόσιας σφαίρας στην οποία θεωρούσαμε δεν είχε ποτέ δοθεί η απαραίτητη προσοχή. Σε αυτό που αποκαλούμε ειδησεογραφικός γραμματισμός. Η πρόκληση ήταν να στήσουμε ένα απλό και διαχειρίσιμο πιλοτικό πρόγραμμα που θα μας επέτρεπε να μιλήσουμε για την σημασία της ποιοτικής δημοσιογραφίας για την δημοκρατία και πως η ανεξέλεγκτη ψηφιακή μας διαβίωση μας απομακρύνει από αυτή και συχνά συγκρούεται με αυτή. Υπήρχε μια ανάγκη να μιλήσουμε με την κοινωνία – ξεκινώντας με τις νέες και νέους ηλικιών 16-20 χρονών – για τις παγίδες της ψηφιακής διαβίωσης, της ταχύτητας με την οποία καταναλώνουμε την ειδησεογραφία, και φυσικά της παραπληροφόρησης. Αυτό απαιτούσε να βεβαιωθούμε ότι μπορούν να διαχωρίσουν τη δημιουργία περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τη σοβαρή δημοσιογραφία, η οποία στηρίζεται σε εμπειρογνωμοσύνη, κανόνες δεοντολογίας και προσήλωση στο δημόσιο συμφέρον. Είναι κρίσιμη, αλλά δύσκολη πρόκληση και συνδέεται με την πιο φιλοσοφική έννοια της αλήθειας και του ψέματος.
Με ποιον τρόπο εμπλέξατε την κύρια ομάδα στόχου στο έργο σας; Πώς ανταποκρίθηκε; Υπάρχει κάποια ιστορία ή στιγμή που ξεχωρίζετε και θα θέλετε να μοιραστείτε;
Γράψαμε απευθείας στις διευθύνσεις δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων εξηγώντας τη λογική της εκστρατείας και της μελέτης που θα ακολουθούσε και βρήκαμε σχεδόν καθολική θετική ανταπόκριση. Μερικές φορές η ίδια η διεύθυνση αγκάλιαζε την ιδέα, άλλες φορές μας παρέπεμπε στους αρμόδιους καθηγητές ή στους επικεφαλής σχετικών τμημάτων και εκεί βλέπαμε την αναγνώριση της ανάγκης του εγχειρήματος. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, μας ζητήθηκε να διευθετήσουμε περισσότερες παρουσιάσεις. Βρήκαμε καθηγητές και καθηγήτριες που διψούν για τέτοιου είδους σύγχρονες προσεγγίσεις διότι τα προγράμματα διδασκαλίας δεν τους παρέχουν την ευχέρεια να ενσωματώσουν τέτοια θεματολογία στην ροή των μαθημάτων. Είχαμε επίσης περιπτώσεις παραδοχής από διδασκαλικό προσωπικό ότι δεν έχουν τις δεξιότητες να αντιμετωπίσουν τη νέα κατάσταση όπου μαθητές και μαθήτριες εκτίθενται σε ένα τεράστιο και αδόμητο σύνολο πληροφοριών και πως η ύλη που παραδίδεται ανταγωνίζεται με τη συνεχή ψηφιακή τους διαβίωση.
Γενικά οι τάξεις, οι οποίες κυμαίνονταν από 10 μέχρι και 70-80 μαθητές/μαθήτριες, έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον, είχαμε συζητήσεις, αντλήσαμε πληροφορίες για την οπτική των μαθητών για τη δημοσιογραφία, τις επιλογές τους, τον σκεπτικισμό τους, την σύγχυση αλλά και τις δεξιότητες τους. Οι πιο ενδιαφέρουσες στιγμές ήταν στο τέλος των παρουσιάσεων όταν μαθητές/τριες οι οποίοι/ες σε αρκετές περιπτώσεις δεν είχαν συμμετάσχει ενεργά στην παρουσίαση, ερχόντουσαν με ουσιαστικές ερωτήσεις ή μας μετέφεραν αρκετές φορές έντονες απόψεις για αυτά που είχαν ακούσει. Σε μερικές περιπτώσεις εξέφραζαν το ενδιαφέρον τους για το επάγγελμα της δημοσιογραφίας.
Ποια θεωρείτε ότι ήταν τα πιο ουσιαστικά αποτελέσματα του έργου; Με ποιον τρόπο μπορούν να αξιοποιηθούν μετά το τέλος του;
Το πιο ουσιαστικό αποτέλεσμα – μετά και την παρουσίαση της μελέτης στους ενδιαφερόμενους φορείς του δημοσιογραφικού και ακαδημαϊκού χώρου, αλλά και σε μη κυβερνητικές οργανώσεις και ακολούθως σε κρατικούς φορείς – ήταν η έναρξη της δημόσιας συζήτησης για την ανάγκη ενσωμάτωσης του ειδησεογραφικού γραμματισμού στα σχολεία. Στην πορεία, η αναφορά στη μελέτη μας σε συνάντηση της Επιτροπής Θεσμών και Αξιών της Βουλής των Αντιπροσώπων διεύρυνε τη συζήτηση και αφύπνισε βουλευτές, οι οποίοι ζήτησαν περισσότερες λεπτομέρειες για το έργο και αφού μελέτησαν τα ευρήματα και συμπεράσματα μας προσεγγίζουν τώρα το θέμα με μεγαλύτερη προσοχή και περισσότερες γνώσεις και αναζητούν συνεργασίες σε πολιτικό επίπεδο για προώθηση του. Νομίζω ότι με την ανάδειξη της κρισιμότητας του ειδησεογραφικού γραμματισμού βοηθήσαμε να γίνει πιο γνωστός και κατανοητός ο ρόλος των υφιστάμενων φορέων της Κύπρου που εργάζονται στον ευρύτερο χώρο του ψηφιακού γραμματισμού και να πειστεί η πολιτεία για την ανάγκη ενίσχυσης τους.
4. Με ποιους τρόπους προγράμματα όπως το BUILD, τα οποία στοχεύουν στην προστασία, την προώθηση και την ευαισθητοποίηση για τα θεμελιώδη δικαιώματα και αξίες της ΕΕ, έχουν θετική επίδραση στις τοπικές κοινωνίες;
Ήταν σαφές για μας – και έγινε πιο ξεκάθαρο από την δική μας εμπειρία – ότι προγράμματα όπως το BUILD έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην προώθηση των αρχών και αξιών που πρεσβεύει η ΕΕ. Με το δικό μας μικρό έργο είδαμε πως το πρόγραμμα στηρίζεται στη λογική του start up για μικρούς φορείς ή και μειονοτικές ομάδες που αλλιώς δεν θα είχαν την ευκαιρία να εκπονήσουν ένα έργο το οποίο θα φέρει τα ζητήματα που τους αφορούν στο προσκήνιο της δημόσιας σφαίρας.
Μπορείτε να δείτε τη δημοσίευση της έκθεσης “Ειδησεογραφικός Γραμματισμός: Πιλοτική εκστρατεία στην Κύπρο” εδώ.
Ο Νικόλας Καρύδης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης IMME στο Ίδρυμα Universitas. Γεννήθηκε στη Βρετανία, φοίτησε στο Pennsylvania State University, στο Middlesex Polytechnic και στo London School of Journalism και μετά από μια περίοδο ως δημοσιογράφος στο Λονδίνο, διετέλεσε επικεφαλής του Γραφείου Τύπου της Aντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη Λευκωσία μέχρι την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ. Στη συνέχεια, ίδρυσε την Ampersand Public Affairs και αργότερα ήταν ένας από τους ιδρυτές και αρχισυντάκτες του διαδικτυακού ειδησεογραφικού μέσου Offsite. Το 2017 εξέδωσε το βιβλίο Knowing One’s Place μια συλλογή δοκιμίων για τη δημοσιογραφία, την ιστορία, την πολιτική, τη διπλωματία και το ποδόσφαιρο. Έχει επιμεληθεί σειράς ερευνητικών μελετών, είναι μέλος της ομάδας που συντάσσει την ετήσια Έκθεση για τον Πλουραλισμό των Μέσων Ενημέρωσης στην Κύπρο για το European University Institute στη Φλωρεντία και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του Cyprus Investigative Reporting Network CIReN. Κείμενα του δημοσιεύονται στο https://nicholaskaridesessays.substack.com/
Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις.
